Cáo Tật Thị Chúng
告疾示眾
滿覺禪師
春去百花落，
春到百花開。
事逐眼前過，
老從頭上來。
莫謂春殘花落盡，
庭前昨夜一枝梅。
Cáo tật thị chúng
Mãn Giác thiền sư
Xuân khứ bách hoa lạc,
Xuân đáo bách hoa khai.
Sự trục nhãn tiền quá,
Lão tùng đầu thượng lai.
Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận,
Đình tiền tạc dạ nhất chi mai.
Dịch nghĩa:
Xuân đi, trăm hoa rụng,
Xuân đến, trăm hoa nở.
Việc đời theo nhau ruổi qua trước mắt,
Tuổi già hiện đến từ trên mái đầu.
Đừng cho rằng xuân tàn thì hoa rụng hết,
Đêm qua, một cành mai đã nở trước sân.
Dịch thơ (Ngô Tất Tố):
Có bệnh bảo mọi người
Xuân qua, trăm hoa rụng,
Xuân tới, trăm hoa cười.
Trước mắt, việc đi mãi,
Trên đầu, già đến rồi.
Đừng bảo xuân tàn hoa rụng hết,
Đêm qua sân trước một nhành mai.
Giới thiệu:
Kích thước tranh: 98x76cm
“Cáo tật thị chúng” là bài kệ nổi tiếng của Mãn Giác thiền sư đời Lý, được truyền tụng như lời giác ngộ cuối cùng trước khi ngài viên tịch. Tác phẩm triển khai từ quy luật vô thường của tạo hóa, qua sự tự quán chiếu thân tâm con người, để kết lại bằng hình ảnh cành mai nở muộn – một ẩn dụ sâu sắc cho tinh thần giác ngộ vượt lên sinh, lão, bệnh, tử.
Bức tranh thư pháp sử dụng hành thư của Đường Bá Hổ làm chủ đạo, với nét bút thanh thoát, phù hợp tinh thần thiền quán của bài kệ. Phần hình họa được xây dựng trên sự đối lập: cành hồng mai, bạch mai và chim sắc màu rực rỡ nổi bật trên nền cảnh u trầm, sương mù và đàn quạ xa xa, gợi nên khoảnh khắc bừng sáng của giác ngộ giữa dòng thời gian vô tận.
Các chi tiết kiến trúc chùa Tây Phương và hình tượng La Hầu La Tôn giả góp phần làm rõ không gian tu hành và tư tưởng thiền học, nhấn mạnh thông điệp trung tâm của tác phẩm: thân xác hữu hạn, nhưng tinh thần giác ngộ thì vượt ngoài giới hạn của thời gian.
ENGLISH VERSION
ANNOUNCING SICKNESS TO THE ASSEMBLY
Spring goes, and hundred flowers fall,
Spring comes, and hundred flowers bloom.
Worldly matters pass before my eyes,
Old age arrives upon my head.
Do not say that spring has waned
and all the flowers are gone,
Last night, before the courtyard steps,
A single branch of plum.
Artwork Description
Dimensions: 98 x 76 cm
Context: "Announcing Sickness to the Assembly" is a renowned gatha (Zen verse) by Zen Master Man Giac of the Ly Dynasty. It is revered as his final teaching of enlightenment delivered just before his passing. The work unfolds from the natural law of impermanence and self-contemplation, concluding with the image of a late-blooming plum branch—a profound metaphor for the spirit of enlightenment transcending birth, old age, sickness, and death.
Artistic Details: The calligraphy primarily employs the Running Script (Xing shu) in the style of Tang Bohu, characterized by graceful and fluid strokes that mirror the meditative spirit of the verse.
The imagery is built upon contrast: the vibrant red and white plum blossoms and colorful birds stand out strikingly against a somber, misty background populated by distant crows. This juxtaposition evokes a flash of enlightenment amidst the endless flow of time.
Furthermore, architectural details from the Tay Phuong Pagoda and the depiction of Arhat Rahula clarify the monastic setting and Zen philosophy, emphasizing the artwork's core message: while the physical body is finite, the awakened spirit transcends the boundaries of time.
JAPANESE VERSION
告疾示衆
春去りて 百花落ち
春到りて 百花開く
事は眼前に 逐うて過ぎ
老は頭上に 従りて来る
謂うなかれ 春残して花落ち尽くすと
庭前昨夜 一枝の梅
作品解説
寸法： 98 x 76 cm
背景： 『告疾示衆（病を告げて衆に示す）』は、李朝（ベトナム）の満覚（マン・ザック）禅師による著名な禅の偈（げ）です。禅師が入滅の直前に残した悟りの言葉として語り継がれています。本作は、造化の無常の法則から始まり、自己の身心の観察を経て、遅咲きの梅の枝というイメージで結ばれます。この梅は、生老病死を超越した悟りの精神の深遠な隠喩です。
詳細： 書の部分は、唐伯虎（とう はくこ）の行書を主体としており、その軽妙で脱俗的な筆致は、偈の禅的な精神と調和しています。
絵画部分は対比に基づいて構成されています。鮮やかな紅梅・白梅と色とりどりの鳥たちが、遠くのカラスや霧に包まれた幽玄な背景から際立って描かれています。これは、悠久の時の流れの中で、悟りが閃く瞬間を表現したものです。
また、西方寺（タイフォン寺）の建築様式や羅睺羅（ラゴラ）尊者の像などの細部は、修行の空間と禅の思想を明確にし、「肉体は有限であるが、悟りの精神は時間の限界を超える」という作品の中心的メッセージを強調しています。
